Warszawa średniowieczna | Medieval Warsaw: Łazienki Królewskie

Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Łazienki Królewskie. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 3 lipca 2014

O pewnym kasztelanie z Jazdowa

Ostatnia aktualizacja: 3.07.2014.

Ryc.1 Mikołaj Wojciechowic z Jazdowa (kasztelan wiski)
(Źródło zdjęcia: fragment kadru z filmu Dawno temu w Iłży.
Reż. Michał Drzewiecki, 2010)

Przy trzynastowiecznym grodzie książęcym w Jazdowie, oprócz osady, będącej jego zapleczem gospodarczym, istniały prawdopodobnie dwory możnowładcze, jak chociażby zapewne Mikołaja Wojciechowica z Jazdowa, kasztelana wiskiego¹. O tym urzędniku ziemskim nie wiele wiadomo, poza tym, że 13 lipca 1282 roku, we Włocławku otrzymał od Albierza, biskupa włocławskiego wieś Powsino w zamian za wieś Szawłowice w kasztelanii inowrocławskiej².

PS. Większość historyków i archeologów lokalizuje gród książęcy w Jazdowie na terenie obecnych Łazienek Królewskich³. Natomiast osadę, która była zapleczem gospodarczym dla grodu, łączą z odkrytymi podczas prac wykopaliskowych w latach 70-tych na terenie obecnego Zamku Ujazdowskiego, śladami między innymi kilkunastu obiektów, w tym trzech półziemianek, a datowanych na XIII/XIV wiek⁴.

Przypisy:
¹Nowy Kodeks Dyplomatyczny Mazowsza. Dokumenty z lat 1248-1355, red. Irena Sułkowska-Kuraś, Stanisław Kuraś, cz. 2, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1989, s. 63, nr 66, przypis 4
²Tamże, s. 63, nr 66
³Andrzej Piotrowski, Warszawa w średniowieczu, „Z Otchłani Wieków”,R. 59/ Nr 1-4/ 2004-2005, s. 28-29
⁴Tamże, s.29; Andrzej Gołębnik, Z problematyki badań rezydencji książęcej w Jazdowie, "KwHKM, R. XXVI, 1978, nr 3, s. 281-299

piątek, 22 czerwca 2012

O śmierci księcia mazowieckiego Siemowita I i o uprowadzeniu jego syna Konrada do niewoli litewskiej - 23 VI 1262 rok, Jazdów

Ostatnia aktualizacja: 14.01.2013.

23 czerwca 1262 roku
DWÓR KSIĄŻĘCY W JAZDOWIE

Tego dnia przebywa w nim około 47 letni książę Siemowit wraz ze swoim 13 lub 14 letnim synem Konradem.

(Źródło zdjęcia: kadr z filmu Dawno temu w Iłży, reż. Michał Drzewiecki, 2010)

Wizerunek księcia Siemowita.

Ryc.1 Wizerunek księcia mazowieckiego Siemowita I na podstawie pieczęci według Jana Matejki.
(Źródło: http://pl.wikipedia.org)

Ryc.2 Pieczęć piesza księcia Siemowita I, używana w latach 1255-1262.
(Źródło: http://pl.wikipedia.org)

Przebieg wydarzeń tego dnia według źródeł pisanych.

Według Kroniki wielkopolskiej:

"W roku Pańskim 1262, 22 czerwca, Rusini z Litwinami przybywszy chyłkiem na ziemię czerską na Mazowszu, zupełnie spustoszyli ją ogniem i mieczem. Tam wszedłszy niespodziewanie do pewnej wioski zwanej Jazdów, zastali książąt mazowieckich, Siemowita z jego synem Konradem. Pojmawszy ich obeszli się z nimi haniebnie. Swarno zaś, syn siostry Daniela, króla Rusi, własnoręcznie uciął głowę wspomnianemu księciu Siemowitowi, w takich okolicznościach pojmanemu, a jego syna Konrada uprowadził ze sobą jako jeńca. (...)."^[1].

Natomiast kanonik krakowski Jan Długosz w swoim dziele Roczniki, czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego, po prawie 200 latach od tego wydarzenia, napisał:

"Zjednoczeni Rusini i Litwini, sprzymierzeni już umowami i związkami, z całą potęgą i wojskiem obydwu narodów wkraczają zbrojnie na ziemie Mazowsza, cicho i ukradkiem przez lasy i zarośla, aby nie przeczuwającego niczego tym łatwiej zmylić i pobić. Napadłszy też nocą w wigilię św. Jana Chrzciciela na księcia Mazowsza Siemowita, syna Konrada, który przebywał wówczas w swojej wsi i dworze Jazowsku, czyli Jazdowie albo Jazdenie, chwytają go zanim można go było powiadomić o ich zbrojnym najeździe i biorą do niewoli tak samego księcia Siemowita, jak i jego syna Konrada i towarzyszących rycerzy i rozgrabiają całe mienie książęce. Tak wielką zaś wtedy Rusini okazali nienawiść do Polaków, że srożyli się nawet względem powiązanych i poddających się. Książę bowiem ruski Swamir albo Swarno, siostrzeniec króla Rusi Daniela, okazawszy wobec księcia Mazowsza Siemowita pochwyconego i związanego (przypadł bowiem w udziale Rusinom) (...), ściął go bezlitośnie. O taką samą śmierć (...) byłby przyprawił jego syna Konrada, gdyby się ten nie był dostał w udziale księciu Mendogowi i Litwinom, którzy go zachowali. (...). Panowie i rycerze mazowieccy ocknęli się pod wpływem losu swoich książąt i złupienia swej ziemi przez nieprzyjaciół - dla którego dokonania rozbiegli się Rusini i Litwini opuściwszy Jazowsko - oraz pod wpływem nowego i przykrego położenia. (...)."^[2]

Przebieg wydarzeń według badań historycznych.

Dowództwo nad oddziałem Litwinów i Rusinów sprawował Ostafij Konstantynowicz. Był on prawdopodobnie zbiegłym księciem z Riazania (z rodu Rurykowiczów), i to on własnoręcznie ściął głowę księciu Siemowitowi I, a nie Swarno. Ponadto ten ostatni był synem księcia halickiego Daniela, a nie siostrzeńcem, jak zapisano w Kronice wielkopolskiej i w Roczniki, czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego. Wątpliwy jest także jego udział w tym najeździe.

Nie jest znana do końca przyczyna zwycięstwa wojsk litewskich. Czy załoga i obwarowania Jazdowa nie wytrzymały przewagi najeźdźców, czy dostali się do środka za sprawą zdrady zaufanego współpracownika księcia - Goszcza, jak napisano w Katalogu biskupów krakowskich. Mógł być on np. kapelanem księcia, bo urząd sekretarza u książąt mazowieckich wówczas nie istniał.

W dniu tego wydarzenia, książę mazowiecki Siemowit I miał ok. 47 lat, zaś jego syn Konrad - 13 lub 14 lat.

Przyczyny najazdu wojsk litewskich na Mazowsze.

W trakcie opracowania ...

Konsekwencje tego wydarzenia.